________________
प्रथमोऽध्यायः ]
* अयोध्यामाहात्म्यवर्णनम् *
606
•
॥ श्रीगणेशाय नमः ॥
अथाऽयोध्यामाहात्म्यारम्भः
प्रथमोऽध्यायः विष्णुहरिमाहात्म्यवर्णनम्
जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनन्दनो व्यासः ।
यस्याऽऽस्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत्पिवति ॥ १ ॥ नारायणं नमस्कृत्य नरश्चैवनरोत्तमम् | देवीं सरस्वतीश्चैव ततो जयमुदीरयेत् ॥ २
व्यास उवाच
व्यासशिष्यः पुराणज्ञो रोमहर्षणसञ्ज्ञकः । तान्प्रणम्य यथान्यायं मुनीनां वचनेनसः उपविष्टो यथान्यायं मुनीनां वचनेन सः ॥ १३ ॥
व्यासशिष्यं मुनिवरं सूतं वै रोमहर्षणम् । तं पप्रच्छर्मुनिवरा भारद्वाजादयोऽमलाः
ऋषय ऊचुः
त्वत्तः श्रुता महाभागनानातीर्थाश्रिताः कथाः | सरहस्यानिसर्वाणिपुराणानिमहामते साम्प्रतं श्रोतुमिच्छामःसरहस्यं सनातनम् । अयोध्यायामहापुर्यामहिमानंगुणोज्ज्वलम् कीदृशीसा सदा मेध्याऽयोध्या विष्णुप्रिया पुरी । आद्या सा गीयते वेदे पुरीणां मुक्तिदायिका ॥ १७ ॥ संस्थानं कीदृशं तस्यास्तस्यां के च महीभुजः । कानि तर्थानि पुण्यानि महात्म्यं तेषुकीदृशम् ॥ १८ ॥ अयोध्यासेवनान्नृणां फलं स्यात् सुत! कीदृशम् । किं चरित्रं सूत! तस्याः का नद्यः के च सङ्गमाः ॥ १६ ॥ तत्र स्नानेन कि पुण्यं दानेन च महामते ! | तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामस्त्वत्तः सूत! गुणाधिक! ॥ २० ॥ एतत्सर्वं क्रमेणैव तथ्यं त्वं वेत्थ साम्प्रतम् । अयोध्याया महापुर्या माहात्म्यं वक्तुमर्हसि ॥ २१॥
सूत उवाच
।
हिमवद्वासिनःसर्वे मुनयो वेदपारगाः । त्रिकालज्ञा महात्मानो नैमिषारण्यवासिनः येsa दारण्यनिरता दण्डकारण्यवासिनः । महेन्द्राद्रिरताये वै ये चविन्ध्यनिवासिनः जम्बूवनरता ये च ये गोदावरिवासिनः । वाराणसीश्रिता येच मथुरावासिनस्तथा || उज्जयिन्यां रता ये च प्रथमाश्रमवासिनः । द्वारावतीश्रिता येच वदर्व्याश्रयिणस्तथा मायापुरीश्रिता ये चयेचकान्तीनिवासिनः । एतेचान्यॆचमुनयः सशिष्याबहवोऽमला व्यासप्रसादाज्ञानामिपुराणानितपोधनाः । सेतिहासानिसर्वाणिसरहस्यानितत्त्वतः तं प्रणम्य प्रवक्ष्यामि माहात्म्यंभवदग्रतः । अयोध्यायामहापुर्यायथावत्सरहस्यकम् विद्यावन्तं विपुलमतिदं वेदवेदाङ्गवेद्यं श्रेष्ठं शान्तं शमितविषयं शुद्धतेजोविशालम् । वेदव्यासं सततविनतं विश्ववेयैकयोनिं पाराशयं परमपुरुषं सर्वदाऽहं नमामि ||२४
कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने च रामस्य क्षितीशस्य महात्मनः समागताः समाहूताः सर्वे ते मुनयोऽमलाः ॥ ८ ॥
सर्वे ते शुद्धमनसो वेदवेदाङ्गपारगाः । तत्रस्नात्वा यथान्यायं कृत्वा कर्म जपादिकम् भारद्वाजं पुरस्कृत्य वेदवेदाङ्गपारगम् | आसनेषु विचित्रेषु वृष्यादिषु ह्यनुक्रमात् ॥ ॐ नमो भगवतेतस्मैव्यासायामिततेजसे । यस्यप्रसादाज्ञानामिद्ययोध्यामहिमामहम् उपविष्टाः कथाश्चक्रुर्नानातीर्थाश्रितास्तदा । कर्मान्तरेषुसत्रस्य सुखासीनाः परस्परा कथान्तेषु ततस्तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । आजगाममहातेजास्तत्रस्तोमहामति
शृण्वन्तु मुनयः सर्वे सावधानाः सशिष्यकाः । माहात्म्यं कथयिष्यामि अयोध्याया महोदयम् ॥ २६ ॥